ΤΙ ΘΑ ΜΕΤΑΝΟΗΣΩΜΕΝ; ΗΜΕΙΣ ΕΙΔΑΜΕΝ & ΕΜΑΘΑΜΕΝ ΤΟΝ ΚΩΛΟΝ ΤΟΥ ΕΧΘΡΟΥ…. , ΚΑΒΑΛΛΙΚΕΥΟΜΕΝ ΜΙΑ ΦΟΡΑΝ ΠΑΛΙΝ ΤΑ ΚΑΝΟΝΙΑ ΤΟΥ ΚΕΡΑΤΑ ΚΑΙ ΦΕΥΓΟΜΕΝ, ΚΑΙ ΕΡΧΟΜΕΘΑ ΚΑΙ ΣΑΣ ΣΜΙΓΟΜΕΝ ΚΑΙ ΤΟΤΕΣ ΤΡΕΧΟΥΜΕ ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ ….. (Ο ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΑΚΡΗΣ ΑΠΕΥΘΥΝΟΜΕΝΟΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΓΕΩΡΓΙΟ ΚΑΡΑ’Ι’ΣΚΑΚΗ )

 Ο ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΑΚΡΗΣ ΑΠΕΥΘΥΝΟΜΕΝΟΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΓΕΩΡΓΙΟ ΚΑΡΑ’Ι’ΣΚΑΚΗ

 

Καραϊσκάκης  : -  Τότε τι κοπιάζωμεν ημείς απ’ έξω;

Μακρής : - Οι κόποι σας κανέναν  διάφορον ακόμην δεν μας έδωσαν  , ο εχθρός είδες έως που μας επλησιάσεν  , τον εδιώξαμεν χωρίς βοήθειαν. Αποστάσαμεν γράφοντες να πλησιάσετε . Άλλος λέγει προτείνων το ένα , άλλος το άλλο. Τι άλλην βοήθειαν ζητούν από ημάς, να φαγωθούμεν με τον εχθρόν , μύτη με μυτη , να τον πλησιάσουν και εκείνοι , καθώς και ημείς και μαζί να τον διώξωμεν.

Αυτό να κάμετε και τίποτες άλλο. Καραϊσκάκη μόνον σε εσένα χρεωστούμεν χάριν , διότι επροσπάθησες και προσπαθείς , οι δε λοιποί είναι γιομάτοι προφάσεις (…..!!!!!)  

Καραϊσκάκης  : - Κάμετε Καπιταναίοι , καθώς σας λέγω, διότι θα μετανοήσετε και ο Θεός να μας εβγάλη καλά ως το τέλος.

Μακρής : - Τι θα μετανοήσωμεν ;; Ημείς είδαμε και εμάθαμεν τον κώλο του εχθρού , πολεμούμεν , πολεμούμεν έως ότου δυνηθώμεν , και αν δεν θελήσουν να έλθουν εις βοήθειαν , καβαλλικεύομεν μια φορά πάλιν τα κανόνια του κερατά και φεύγομεν και ερχόμεθα και σας σμίγομεν . Και τότες τρέχομεν όλοι μαζι…

Καραϊσκάκης  : - O Θεός να βοηθήση και εσάς και ημάς

(Εζήτησεν πολεμοφόδια  , τον έδωσαν και αναχώρησεν  αφού διέτρεψεν τρείς ημέρες εκεί)

Ν. ΚΑΣΟΜΟΥΛΗΣ « ΕΝΘΥΜΗΜΑΤΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΑ» ΤΟΜΟΣ Β’ , ΣΕΛ 144 & 145

ΞΕΧΩΡΙΖΑΝ ΩΣ ΟΙ ‘’ΜΕΣΑ’’ & ΟΙ ‘’ΕΞΩ’’

 ‘’ Οι στρατιώτες των ‘’ έξω ‘’ σωμάτων στις συζητήσεων εις το Ναύπλιον παράσταιναν τους ‘’μέσα‘’ . Πολλάκις ευρεθέντες (παρόντες) στρατιώτες τις Φρουράς και γροικίσαντες τούτο τους εκτύπυσαν.

Ένας στρατιώτης του Παναγιώτη Σωτηρακη* Κραββαρίτη , ακολουθήσας και με άλλους τούτον από το Κράββαρι (έτυχε και) έρριπτεν νερόν από το παράθυρον του καταλυματός του εις την πλατεία του Αγίου Γεωργίου και έβρεχεν τους ανθρώπους. Εκεί ευρέθη ένας εξαδελφός μου Νικολάκης(εφονεύθη αργότερα εις το μετόχι Κερατσινίου) και έβρεξεν και τούτον.

Κοιτάζει ετούτον επάνω , τον βλέπει και τον επιπλήττει, λέγοντας του πως τολμά και τον βρέχει.

‘’ – Σε βρέχω κερατά , διότι έφαγα το βαρούτι με την χούφταν και τρώγοντας έσωσα τα ποντίκια και τα καβούρια εις το Μεσολόγγι και συ με εκύτταζες  απ΄΄έξω ‘’

Ετούτον εγνώρισεν από τα ζωηρά του μάγουλα ότι δεν ήταν της Φρουράς.

‘’ – Στάσου  να σε μάθω να δής ποιος έφαγεν το βαρούτι με την χούφτα ‘’

Μεταξύ αυτών που  σώθηκαν  της εξόδου και αυτών που βρίσκονται έξω από την ιερή πόλη δημιουργήθηκαν εντάσεις και μεγάλη έχθρα . Ξεχώριζαν ως οι ‘’μεσα’’ & οι ‘’έξω’’ .

Ν. ΚΑΣΟΜΟΥΛΗ  « ΕΝΘΥΜΗΜΑΤΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ 1821 -1833   ,τ. Β  σελ 302

ΟΙ ΓΥΦΤΟΙ Η ΖΥΓΙΑ & ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΤΑΒΛΑΣ

ΟΙ ΓΥΦΤΟΙ Η ΖΥΓΙΑ & ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΤΑΒΛΑΣ

Ο Γύφτος σχημάτιζε συντροφιά , κομπανία είτε απ’ την δικιά του αποκλειστικά την φαμίλια είτε απ’ τις γύφτικες φαμίλιες του δικού του χωρίου ή διπλανών χωριών. Η κομπανία αυτή ήταν φυσικά φτωχή. Δεν είχε όργανα  παρά βασικά δυο μονάχα, την πίπιζα και το νταούλι. Νταούλι ήταν στην κάθε παρέα  που λέγονταν στην γύφτικη γλώσσα ζυγιά ή ένα ή το πολύ δυό. Πίπιζες δυό οπωσδήποτε είτε περισσότερες. Απ’ τις πίπιζες η μιά ήταν η πιο βασική. Την έπαιζε ο πιο έμπειρος Γύφτος οργανοπαίχτης που τον αποκαλούσαν  «Μάστορα».

Σ’ εκείνον αποτείνονταν οι χορευτές και του έλεγαν πιο τραγούδι θέλουν να τους παίξει για να χορέψουν. Κι’ αυτουνού το κούτελο το ασήμωναν κολώντας του παράδες.  Η πίπιζα είναι ο πρόδρομος του κλαρίνου και των πνευστών γενικά λαικών οργάνων. Η καταγωγή τους είναι από την Ασία . Ήρθε στην χώρα μας γύρω στα 1200 – 1300 μ. Χ. μαζί με τους τσιγγάνους. Γίνεται από καλάμι.  Το νταούλι είναι πανάρχαιο μουσικό όργανο που έχει κάποια ανεξήγητη σχέση με τον πρωτογονισμό στην ψυχή του ανθρώπου.

Το τραγούδι το παίρνει πρώτα ο κορυφαίος, τραγουδά μια στροφή του, που κατόπι, την ίδια στροφή , την επαναλαμβάνουν οι άλλοι. Το ίδιο και στο χορό. Το τραγούδι του χορού το λέει ο κορυφαίος, που συνήθως είναι και ο πιο καλλίφωνος και κατόπι την ίδια στροφή την επαναλαμβάνουν οι λοιποί. Η φωνητική μουσική των δημοτικών μας τραγουδιών είναι βαθύτατα επηρεασμένα απ’ την φωνητική μουσική μουσική της εκκλησίας. Υποδηλώνει και η μουσική μας , το αργό βασανιστικό ξετύλιγμα της κοινωνικής μας ζωής και το απόσταγμα απ΄ το φορτίο του κοινωνικού βίου. Άμα  ακούς ένα τροπάρι στην εκκλησία κι ένα τραγούδι δημοτικό νιώθεις αμέσως πόσο το ένα επηρεάζει στο σκοπό του το άλλο. Άμα ακούς ένα τραγούδι επιτραπέζιο ή του χορού άσχετο από τα λόγια του, ο αχός του είναι σαν κλάμα.

‘’ΟΙ ΓΥΦΤΟΙ ΚΑΙ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ‘’   , ΤΑΚΗ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ

ΑΜΕΤΑΘΕΤΟΙ ΔΕ ΑΠΟΦΑΣΙΝ ΕΧΟΥΝ ΝΑ ΜΑΚΕΛΛΕΥΘΟΥΝ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΧΘΡΟΥΣ ΜΑΛΛΟΝ , ΠΑΡΑ ΝΑ ΑΦΗΣΟΥΝ ΕΙΣ ΑΥΤΟΥΣ ΤΟ ΦΡΟΥΡΙΟ ΤΟΥΤΟ

                                                       

 

‘’ …….Είθε δε να μην αργήση να φθάση χαροποιά προς εμψύχωσιν της γενναίας φρουράς του Μεσολογγίου. Ο Ελληνικός στόλος δεν εφάνη ακόμη, αδελφοί , κατά τα γραφόμενα της Σ. Διοικήσεως και των αυτών φιλογενών , και τούτο είναι το οποίον δειλιάζει τους εδώ εγκλείστους αδελφούς , οι οποίοι δεν έχουν καθόλου την αναγκαίαν ζωοτροφίαν και έφαγαν και τρώγουν ολονέν γαϊδούρια και αυτούς του ποντικούς, βαστώντες με τα δόντια το προπύργιον της Ελλάδος και ελπίζοντες να ιδούν ημέρα παρ’ ημέραν τον στόλον.

Αμετάθετοι δε απόφασιν έχουν να μακελλευθούν με τους εχθρούς μάλλον , παρά να αφήσουν εις αυτούς το φρούριο τούτο. Αλλά δια τον Θεόν! . Ποία ωφέλεια  να χαθούν τόσοι ήρωες αναγκαιότατοι εις την πατρίδα  και η πόλις του Μεσολογγίου, η ζωή όλης της Ελλάδος , να μην υπάρξη και μετ’ αυτήν να χαθή όλη η Έλλάς ύστερον αοι τόσας θυσίας; Δεν ηξεύρει ως τόσον τι να ειπή κανείς! Οι εδώ μόνον Έλληνες απεφασίσθησαν να βαστάξουν το παν; Τι έγιναν οι τόσοι άλλοι αδελφοί; Τι έγιναν τα καράβια δια να λύσουν τον αποκλεισμόν και να ευκολύνουν την εισαγωγήν τροφών , από την έλλειψιν των οποίων κινδυνεύομεν φανερά, φανερά; Ας όψωνται οι αίτιοι και εις εκείνο το αδέκαστον Κριτήριο ας δώσουν απολογίαν! Κάμετε όμως και η Ευγενεία Σας τα αδύνατα δυνατά, ως δεν αμφιβάλλομεν, να φθάση ογλήγορα ο στόλος, δια να κερδίσωμεν τους κόπους και τους αγώνας μας και να ζήσωμεν επομένως ελεύθεροι και υπό νόμους .

Μην λείπετε δε , παρακαλούμεν να μας γράφετε συχνά προς παραμυθίαν και όλου του στρατιωτικού και να έχετε τους αδελφούς σας εις την ενθυμησίν μας…… ‘’

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ  ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ (ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΩΝ ΤΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΩΝ ) ΕΙΣ ΤΗΝ ΕΝ ΖΑΚΥΝΘΩ ΕΠΙΤΡΟΠΗΝ.

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ , ΟΙ ΗΜΕΡΕΣ ΤΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΩΝ ,ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ: 1824-1826

‘‘…..Έκτοτε δε ήρχισαν οι πολιορκημένοι να τρέφωνται με το κρέας των εν τη πόλει ίππων , όνων , κυνών , γαλών, μυών κλπ. και εκ θαλασσίων καρκίνων και χόρτου, εκ των αρμυρίθρων λεγομένων , αίτινες προξενούν εις τους τρώγοντας διάρροιαν  αλλά και τούτο ολίγον διήρκεσε καθότι ολίγιστα ήσαν εν τη πόλει και τα είδη ταύτα και πολλαί μεν οικογένειαι ήρχισαν τότε να τρέφωνται εκ του λαιμού αποθνησκόντων συγγενών των , οι δε στρατιώται , νήστεις και γυμνοί , υπομένον τα πάνδεινα με απαραδειγμάτιστον καρτερίαν.

Ουδεμία δ’ εφαίνετο κατά τας φρικώδεις εκείνας στιγμάς , Ελληνική δύναμις , ούτε πεζική ούτε θαλάσσιος ερχόμενη εις βοήθειαν του προπυργίου της Ελλάδος, αλλ’ ούτε είδησης καμμία ήτο δυνατόν να φθάση; Ένεκα του στενωτάτου αποκλεισμού…..’’

ΟΙ ΗΜΕΡΕΣ ΤΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΩΝ ,ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ: 1824-1826

Ο ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΓΚΟΥΡΑΣ ΣΥΝΕΙΣΕΦΕΡΕ 4.000 ΓΡΟΣΙΑ ΚΑΙ Η ΚΥΡΙΑ ΣΥΜΒΙΑ ΤΟΥ ΕΔΩΚΕ 30 ΦΟΥΣΤΑΝΕΛΑΣ

……Εις Ναύπλιον εσυστήθη επιτροπή εις συλλογήν προαιρετικής συνεισφοράς παρά πατριωτών εις βοήθειαν των εν Μεσολογγίω ηρώων.

Η επιτροπή αυτή έστειλεν ανθρώπους και εις το Αιγαίο πέλαγος και εις άλλα της Ελληνικής επικρατείας μέρη. Οι εις Αθήνας απεσταλμένοι γράφουσι προς την εδώ Κεντρικήν Επιτροπή ότι εσύναξαν εκεί 8.900 γρόσια εις μετρητά. Ο Στρατηγός Γκούρας συνεισέφερε 4.000 γρόσια και ή Κυρία συμβία του έδωκε 30 φουστανέλας.

Εκ των  μετρητών εσυνάχθησαν 97 φέσια , 30 υποκάμισα και 7 βρακκία, 6 κάππαι και 6 ζευγάρια σκαλτζών.

Δεν υπάρχει πολίτης , όστις δεν γνωρίζει τα λαμπρά κατορθώματα των υπερασπιστών του Μεσολογγίου, και όλοι γνωρίζομεν τα όσα δεινά υπέφεραν και υποφέρουσιν οι γενναίοι εκείνοι άνδρες , και πόσον εταλαιπωρήθησαν και ταλαιπωρούνται υπερ πάσης της Ελλάδος.

Όλοι λοιπόν πρέπει να συνεισφέρωμεν εις βοήθειαν και παραμυθίαν αυτών, δεικνύοντες δια της προαιρετικής τάυτης συνεισφοράς ότι δεν είμεθα και αγνωμονες.

ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ , ΑΡ. ΦΥΛΛΟΥ 44, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 1826

…ΤΟ ΝΤΑΟΥΛΙ ΚΑΙ Η ΠΙΠΙΖΑ , ΤΑ ΔΥΟ ΟΡΓΑΝΑ ΑΥΤΑ ΝΟΜΙΖΟΝΤΑΝ ΑΡΕΝΩΠΑ , Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΟΥΣ ΗΤΑΝ ΠΡΩΤΟΓΟΝΗ & ΑΓΡΙΑ ΜΙΛΟΥΣΕ ΣΤΙΣ ΨΥΧΕΣ ΤΩΝ ΣΚΛΑΒΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΘΥΜΙΖΕ ΞΕΣΗΚΩΜΟΥΣ , ΦΟΥΡΤΟΥΝΕΣ, ΜΑΧΕΣ.

…Στην πατρίδα μας , στην ύπαιθρο κυρίως Ελλάδα , ίσαμε το τέλος τουλάχιστο της βασιλείας του Όθωνα η πίπιζα και το νταούλι ήταν τα μοναδικά μουσικά όργανα.

Είναι γνωστό ότι στην Ελληνική επανάσταση ο κάθε αρχηγός  ή καπετάνιος είχε στ’ ασκέρι του δυο τρείς γύφτους , που ύστερα από κάθε μάχη έπαιζαν την πίπιζα και το νταούλι. Τα παληκάρια διασκέδαζαν είτε χόρεβαν. Οι Γύφτοι που μαζί με τους ψυχογιούς ήσαν στο υπηρετικό προσωπικό των καπεταναίων , είναι εξαιρετικής σημασίας για το δημοτικό μας τραγούδι της εποχής, με το πλάσιμο  την διατήρηση , την μουσική του. Τελειώνοντας η επανάσταση οι Γύφτοι έφυγαν απ’ τους καπεταναίους αλλά γυρίζοντας στην Ελλάδα από χωριό σε χωριό συνέχισαν το έργο τους πλάθοντας καινούργια τραγούδια είτε διατηρώντας τα παλιά.

Μονολότι οι Γύφτοι στην Ελλάδα ήξεραν βιολί και κλαρίνο ωστόσο η προτίμηση τους ήταν αποκλειστικά στην πίπιζα και το νταούλι. Αυτή η προτίμηση δεν γινόταν από πείσμα, αλλά από ανάγκη κοινωνική. Στα χωριά ο λαός προτιμούσε το νταούλι και την πίπιζα ,απλούστατα  γιατί τα δυο αυτά όργανα νομίζονταν αρενωπά , η μουσική τους ήταν πρωτόγονη, άγρια  μιλούσε  στις ψυχές των σκλάβων και τους θύμιζε ξεσηκωμούς , φουρτούνες, μάχες , ενώ το βιολί και το κλαρίνο με την ήμερη και γλυκειά μουσική τους μιλάνε γλώσσα πιο μαλακιά, μιλάνε στην καρδιά αστών, που λίγο πολύ έχουν λύσει τα προβλήματα της ζωής τους, η διασκέδαση γι’ αυτούς είναι πραχτική και κοινωνική ανάγκη.

‘’ΟΙ ΓΥΦΤΟΙ ΚΑΙ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ‘’ Σελ. 86  , ΤΑΚΗ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ

ΑΥΤΟΣ ΗΤΟΝ Ο ΧΑΡΑΚΤΗΡ ΤΩΝ Ο ΠΟΛΕΜΙΚΟΣ , ΗΜΠΟΡΟΥΣΕΣ ΝΑ ΤΟΥΣ ΠΑΡΟΜΟΙΑΣΗΣ ΜΕ ΤΑ ΠΛΕΟΝ ΑΓΡΙΑ ΖΩΑ , ΤΑ ΠΛΕΟΝ ΤΡΟΜΕΡΑ ΚΑΙ ΣΚΛΗΡΑ ΤΗΝ ΩΡΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΧΘΡΟΥΣ ΚΑΙ ΜΕ ΑΓΓΕΛΟΥΣ ΕΙΣ ΤΑΣ ΑΝΑΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΙΣ.

  ‘’…..Η Φρουρά είχεν συνειθίσει να βαστά το τζαπί , το φκυάρι μαζί και το ντουφέκι εις στο χέρι. Ότι ημπορούσε να δίδη άνεσιν εις τον εαυτόν της, ήτον να τρέχη από τον πόλεμο εις την εργασίαν, και από την εργασίαν εις τον πολεμον. Ιδού η διασκέδασις των , και με το σπαθί εις την μέσην ή το γιαταγάνι εις το ζωνάρι, μα ζί με ταις πιστόλαις να έχη σιμά το πετζί(τομάρι) να ζυμώνη και να ψήνη το ψωμί , το γουδί δια την σκορδαλιάν του(να δροσίζεται), τέλος να μαγειρευή κανένα ψαράκι, όλα αυτά να τα κάμνη εις την θέσιν του όπου ευρισκετο, και νύκτα ημέρα ακούραστος να εργάζεται.

Αξιωματικοί και στρατιώται αμίμητοι δια την καρτερίαν, αμίμητοι δια την αφοβίαν, αμίμητοι δια την κακοπάθειαν και κόπους, αμίμητοι  δια την ομόνιαν των τότες, δεν ήκευρεν με τι  να τους παρομοιάση κανεις. Ημπορούσες να τους παρομοιάσης με τα πλέον άγρια ζώα , τα πλέον τρομερά και σκληρά , την ώραν του πολέμου με τους εχθρούς και με αγγέλους εις τας αναμεταξύ των σχέσεις

Δεμένα τα μανίκια των υποκαμίσων των όπισθεν εις ταις πλάταις, με τους βραχίονες έξω, τρέχοντες να δώσουν βοήθειαν όπου ακούγετο αυξανόμενος ο πόλεμος, έτρεχαν ώσαν τυφλοί εις την φωτιά. Αυτός ήτον ο χαρακτήρ των ο  πολέμικός…… ‘’

Η παραμικρά δραστηριότης να ακολουθούσεν , ως προς τον ντουφεκισμόν εις κανένα των προμαχώνων , άφηναν όλοι τα γουδιά τους, τους τεντζερέδες , τα πετζιά, την καλύβα , την κάπα, και έτρεχαν αφρισμένοι , να πιουν εχθρικόν αίμα.  

Οι τοποθετημένοι π.χ. εις εκείνον τον προμαχώνα, μόλις πυροβολούσαν τον πρώτον, και πλέον η συρροή δεν τους έδιδεν αράδα να πυροβολήσουν κατά των εχθρών.  Παύοντας ο δραστήριος πόλεμος , εδιηγείτο ο καθείς τα παράξενα της συμπλοκής, άλλος εδώ γελούσεν  , άλλος χόρευεν , και επειδή οι Τούρκοι ήτον τόσον πλησίον και τα άκουγον , η ευθυμία των εσκλήρυνεν , και λύσσιαζαν περισσότερο , από την μανία των. ‘’

ΝΙΚΟΛΑΟΥ Κ. ΚΑΣΟΜΟΥΛΗ ,  Ενθυμήματα Στρατιωτικά της Επανάστασης Των Ελλήνων 1821- 1833.