ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΔΙΑΛΟΓΟΙ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΜΑΚΡΗ & ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΚΑΡΑ’Ι’ΣΚΑΚΗ( ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ)

 

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΔΙΑΛΟΓΟΙ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΜΑΚΡΗ & ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΚΑΡΑ’Ι’ΣΚΑΚΗ

ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ

Είδες, του λέει(ο Δημήτρης Μακρής):

 ‘’...- πως καβαλλίκεψε ο πούτσος μας τα κανόνια και περάσαμε χωρίς να μας βοηθήσετε;; ‘’

‘’ Να σας το δείξαμε Καραισκάκη, ότι κρατάμε το λόγο μας ‘’

Τώρα εμείς φεύγουμε και βαστάτε εσείς τους Τούρκους.

ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ

Καραϊσκάκης  : -  Τότε τι κοπιάζωμεν ημείς απ’ έξω;

Μακρής : - Οι κόποι σας κανέναν  διάφορον ακόμην δεν μας έδωσαν  , ο εχθρός είδες έως που μας επλησιάσεν  , τον εδιώξαμεν χωρίς βοήθειαν. Αποστάσαμεν γράφοντες να πλησιάσετε . Άλλος λέγει προτείνων το ένα , άλλος το άλλο. Τι άλλην βοήθειαν ζητούν από ημάς, να φαγωθούμεν με τον εχθρόν , μύτη με μυτη , να τον πλησιάσουν και εκείνοι , καθώς και ημείς και μαζί να τον διώξωμεν.

Αυτό να κάμετε και τίποτες άλλο. Καραϊσκάκη μόνον σε εσένα χρεωστούμεν χάριν , διότι επροσπάθησες και προσπαθείς , οι δε λοιποί είναι γιομάτοι προφάσεις (…..!!!!!) 

Καραϊσκάκης  : - Κάμετε Καπιταναίοι , καθώς σας λέγω, διότι θα μετανοήσετε και ο Θεός να μας εβγάλη καλά ως το τέλος.

Μακρής : - Τι θα μετανοήσωμεν ;; Ημείς είδαμε και εμάθαμεν τον κώλο του εχθρού , πολεμούμεν , πολεμούμεν έως ότου δυνηθώμεν , και αν δεν θελήσουν να έλθουν εις βοήθειαν , καβαλλικεύομεν μια φορά πάλιν τα κανόνια του κερατά και φεύγομεν και ερχόμεθα και σας σμίγομεν . Και τότες τρέχομεν όλοι μαζι…

Καραϊσκάκης  : - O Θεός να βοηθήση και εσάς και ημάς

(Εζήτησεν πολεμοφόδια  , τον έδωσαν και αναχώρησεν  αφού διέτρεψεν τρείς ημέρες εκεί)

Ν. ΚΑΣΟΜΟΥΛΗΣ « ΕΝΘΥΜΗΜΑΤΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΑ» ΤΟΜΟΣ Β’ , ΣΕΛ 144 & 145

Εορτές Εξόδου - Ο Πρώτος Εορτασμός

Εορτές Εξόδου - Ο Πρώτος Εορτασμός

΄΄ Έχει πολύ ενδιαφέρον να μάθουμε πότε και προπαντός πως έγινε η πρώτη γιορτή της εξόδου. Το γεγονός τούτου διαφεύγει από κατ’ έτος  <<εόρτια>>  και δεν είναι γνωστό στο ευρύ τουλάχιστον κοινό. Τα στοιχεία μας τα διασώζει ο Κωστής Παλαμάς μαζί με τον έγκριτο δικηγόρο του Μεσολογγίου Αναστάσιο Γιαννόπουλο, είχε την πρωτοβουλία του επίσημου εορτασμού της εξόδου.

Πρώτος είχε την ιδέα της ιδρύσεως του Ηρώου ο Καποδίστριας, ο οποίος την ημέρα της απελευθέρωσης του Μεσολογγίου (2 Μαίου 1829) στην δοξολογία που εψάλη στην Αίγινα είπε μεταξύ άλλων: ‘’ – η κυβέρνησις διερμηνεύσα τα αισθήματα των Ελλήνων... διατάσσει.  Να συλλεχθώσι τα..... λείψανα και να προσδιορισθή ο τόπος όπου πρέπει να εναποτεθούν. ‘’  (Μετά την δολοφονία του Εθνομάρτυρα κυβερνήτη είχε βέβαια και τούτη η ιστορία την περιπετειά της, αλλα αυτό δεν είναι του παρόντος.)

Ως το 1859 λοιπόν, χρονιά που γεννήθηκε στην Πάτρα ο Κωστής Παλαμάς, δεν γιορταζόταν η Έξοδος, αλλά ανεπίσημα γινόταν θρησκευτικό μνημόσυνο. Εκείνη την χρονιά δηλαδή 33 χρόνια μετά την έξοδο, έγινε η πρώτη επίσημη γιορτή. Τότε ο Γιαννόπουλος, γνωστός και από μια περίφημη βιβλιοθήκη που είχε, αλλά και ώς εκδότης της εφημερίδας  <<Ελληνικά Χρονικά>>(προφανώς ο τίτλος εις μνήμη εκείνων του Μάγιερ) και ο Αντρέας Παλαμάς, ένας άντρακλας, θεόρατος αλλά και <<παλαβός>>  και συγγραφέας και ρήτορας και ποιητής και δάσκαλος, πρωτοψάλτης στον Άγιο Παντελεήμονα  κ.λ.π , πήραν την απόφαση εντελώς ιδιωτικά και αυτό έχει την σημασία του, να οργανώσουν μια γιορτή για την επέτειο της Εξόδου το 1859.

Ο Κωστής Παλαμάς γράφει: ‘’ Ο Ανδρέας Παλαμάς μουσοτραφής και εμπνευσμένος δάσκαλος της βυζαντινής μουσικής. Συγκέντρωσε τους μαθητάς του, τους εφανέρωσε τας λεπτομέρειας του σχεδίου... και περί ώραν 7 μ.μ. του Λαζάρου... ωμίλησεν από του εξώστου της οικίας προς το πλήθος περί της αγιότητος της ημέρας... . Μετά την ομιλία με τα αναμμένα κερία ανά χείρας ετράπησαν την άγουσαν προς το Ηρώων, όπου ο κλήρος έψαλεν επινμημόσυνον δέησιν.. ‘’.

Γράφει ο Μεσολογγίτης, επίσης Νικόλαος Χρυσόγελος στα <<Ελληνικά Χρονικά>> (9/11 Απριλίου 1859) δημοσιεύτε σχετική είδηση, ότι: ‘’ Κατά τις 5 Απριλίου 1859 , ως προειδοποιήσαμεν, εγένετο παρά των αρμοδιών αρχών εγκριθέν και καθιερωθέν μνημόσυνον κατά την έξοδο πεσόντων Μεσολογγιτών και λοιπών Ελλήνων. Οι πάντες εβάδιζον σιωπηλοί....  Ωμίλησεν ο Μητροπολίτης Θεόφιλος και ο Ανδρέας Παλαμάς. ‘’

Το εντυπωσιακό είναι, επίσης, ότι την πρώτη εικόνα της εξόδου, που προηγήθηκε της πρώτης ιερής πορείας προς το Ηρώο, φιλοτέχνησε ο προτοξάδελφος του Κώστή Παλαμά, Ιωάννης, γιος του Σχολάρχη του Μεσολογγίου και αδελφού του πατέρα του Κώστή, Μιχάλη Παλαμά. Στο σπίτι του Δημήτρη Παλαμά, αυτό που ξέρουμε σήμερα ώς Παλαμέικο, μεγάλωσε, μετά την ορφάνια του στην Πάτρα ο Κώστής Παλαμάς. Η πρώτη αυτή εικόνα της εξόδου κατά μαρτυρία του ποιητή, ήταν πάντοτε κρεμασμένη στην μεγάλη σάλα του Παλαμέικου.

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 24 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1994

Οι κλέφτες και οι αρματωλοί είχαν Α’ τάξιν. Η αξιότης του. Β’ τάξιν. Γ’ τάξιν. Δ οι ψυχογυοί.

  

 ‘‘ Οι πρώτοι αξιωματικοί εγίνοντο δια την ανδρίαν των ή δια την φρόνησίν των, ο μισθός των όταν ήσαν αρματωλοί, το μοίρασμα των καφύρων όταν ήσαν κλέπται, εδίδοντο και βραβεία εις τους αριστεύντας.   Όταν έσφαλλον ήτον το κόψιμον των μαλιών, το ξαρμάτωμα. Σέβας προς τας γυναίκας. Έδιωχναν όποιος ήθελα να βιάσει καμμία γυναίκα, παιχνίδια, ταμπουράδες, πηδήματα, χορούς, τραγούδια ηρωικά, ταις αμάδες. Τα τραγούδια τα έκαμναν οι χωριάτες , οι στραβοί με ταις λύραις, τα τραγούδια ήσαν εφημερίδες στρατιωτικαίς.

 Τ’ αρματά τους ήταν πιστόλαις, χαρπί(μεδουλάρι), σπαθιά ζωστά, ζάβες σ’ τα ποδάρια, τον χειμώνα έβαζαν θώρακας(τζαπράσια), κουμπιά μεγάλα εις τα γελεκια.

Τα Καπετανάτα διεδίδονταν εις τους υιούς, εις τον αξιώτερο και όχι εις τον πρωτότοκο. Η σημαία μου ήτον ένα Χ καθώς και η Ρώσσικη σημαία. Τα Μοναστήρια τους εβοηθούσαν, οι γεωργοί και οι ποιμένες έδιναν είδησι εις τους κλέπτας, ζωοτροφίας και πολεμοφόδια. Όταν εις τον πόλεμον ελαβώνετο κανένας βαρέως και δεν ημπορούσαν να τον πάρουν, τον εφιλούσαν και έπειτα το έκοφταν το κεφάλι  Απο 36 πρωτοξαδέλφια, μόνο 8 εγλύτωσαν, οι άλλοι εχάθηκαν όλοι, δεν είναι διάσυλο, όπους δεν είναι θαμένος Κολοκοτρώνης, χωριστά τα δευτεροξαδέρφια, θείοι και λοιποί φίλοι χαυμενοι.Το, κλέφτης ήτον καύχημα έλεγες είμαι κλέφτης, και η ευχή των πατέρων ενός παιδιού ήτον να γίνη κλέφτης. Το κλέφτης εβγήκε απο την εξουσία. Εις του Πατρός μου τον καιρό ήτον ιερό πράγμα να πειράξουν Έλληνα. Και όταν οι κλέπται ήρχοντο σε συμπλοκή με τους Τούρκους, όλοι οι γεωργοί άφιναν το ζευγάρι, και επάγαιναν να βοηθήσουν τους κλέπταις, εις τας ημέρας επειράζοντο και Ελληνες ομοφρονούντες με τους Τούρκους. Ότν ήλθε ο Ανδρούτζος πατέρας του Οδυσσέως εγνωρίσθηκα εις την Μάνη, και τον εσυντρόφευσα έως την Κόρινθο. Εις τον κατατρεγμόμας, δια 15 ημέραις ούτε εκοιμόμεθα ούτε ετρώγαμε, εσώσαμε τα φουσέκια κάθεμέρα πόλεμο....’’

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΤΟΥ Θ. ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ ΓΙΑ  ΤΟΥΣ ΚΛΕΦΤΕΣ (ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ  ΟΠΩΣ ΤΑ ΥΠΑΓΟΡΕΥΣΕ ΣΤΟΝ Γ. ΤΕΡΤΣΕΤΗ.)

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΦΟΡΕΣΙΑΣ ΤΩΝ ΚΛΕΦΤΑΡΜΑΤΟΛΩΝ ΣΤΗΝ ΔΥΤΙΚΗ ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΦΟΡΕΣΙΑΣ ΤΩΝ ΚΛΕΦΤΑΡΜΑΤΟΛΩΝ ΣΤΗΝ ΔΥΤΙΚΗ ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ

«Τον μέγα κορμό περιέβαλλον το γελέκι και το μεϊντάνι με τις δυο αράδες κουμπιά τα μαλαματωμένα και επ’ αυτών ο ντουλαμάς (επανωφόριον) ως τα μεϊντανογέλεκα, κεντημένος και αυτός με μέταξαν ή και χρυσόν. Το επί της κεφαλής φέσιον περιέδενε το χρυσοκέντητον πόσι, η φουστανέλλα ήτο κοντή, τάς χαλυβδίνας κνήμας περιέβαλλον βλαχόκαλτσες, μάλλιναι λευκαί περικνημίδαι των Αγράφων, υποδήματα δε έφερον πλεκτά τσαρούχια. Έπειτα τα τσαπράζια. Επάνω εις το πλατύ στήθος το κουστέκι θηλυκωμένον εις τα τέσσερα άκρα του στήθους με τριγωνικά θηλυκωτάρια φέροντα τον δικέφαλον της ελληνικής αυτοκρατορίας αετόν και εις το κέντρον του στήθους δι’ αλύσεων έχον εξηρτημένην τετράγωνον ή στρογγυλήν πλάκα, φέρουσαν τον τροπαιοφόρον άγιον Γεώργιον. Εξαρτώμενα διά διπλών αλύσεων εκρέμαντο προς την αριστεράν πλευράν το χαϊμαλί φέρον ωσαύτως παράστασιν του αγίου Γεωργίου ή του αγίου Δημητρίου και εντός τίμιον ξύλον και προς την δεξιάν ο κυρτός σουγιάς. Την μέσην περιέζωνε χρυσοκέντητον σελάχι, από δε του λωρίου του σελαχιού όπισθεν εξηρτώντο δυο παλάσκες με παράστασιν της Παρθένου Αθηνάς, περιέχουσαι φυσέκια του τουφεκίου, αριστερά το φυσεκλίκι με φυσέκια διά τάς πιστόλας, δεξιά η θήκη διά τάς τσακμακόπετρας και το περιέχον τον δι’ άλειμμα των όπλων μυελόν μεδουλάρι. Αριστερά του σώματος προς τον μηρόν, περασμένα εις μικρότερα λωρία εις δύο ή τρεις σειράς εκρέμαντο τα στρογγυλά ή ρομβοειδή γαντζούδια (ή τοκάδες). Δύο δε όμοια γαντζούδια εκάλυπτον τάς επιγονατίδας. Το γιλέκι επί του στομάχου εθηλυκώνετο με κουμποθηλιές και τα τσαρούχια εδένοντο με τσαρουχοτοκάδες. Ταύτα ήσαν τα τσαπράζια, όλα αργυρά και σαγβατλίδικα έχοντα δηλαδή τάς παραστάσεις ουχί αναγλύφους αλλά με σαγβάτι. Όπλα δε έφεραν εις το σελάχι δυο πιστόλες με λαβήν και παφίλια αργυρά, και το χαρμπί με λαβήν αργυράν, εγχειρίδιον ού η θήκη ήτο χρήσιμος διά την γόμωσιν των πιστολιών»

Ζήσιος Κ., «Νικοτσάρας», Πρακτικά της Εταιρείας των Φίλων του Λαού.

..ΟΛΟΙ ΟΙ ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΠΕΡΙΕΜΕΝΟΝ ΕΞΩ ΤΩΝ ΤΕΙΧΩΝ ΑΝΥΠΟΜΟΝΩΣ, ΔΙΑ ΝΑ ΙΔΩΣΙΝ ΕΚΕΙΝΑ ΤΑ ΥΠΕΡΦΥΗ ΟΝΤΑ…, ΔΙΑ ΤΟΙΑΥΤΗΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΙΝ ΟΥΤΕ Η ΓΛΩΣΣΑ ΕΧΕΙ ΛΕΞΕΙΣ, ΟΥΤΕ Η ΦΥΣΙΣ ΧΡΩΜΑΤΑ..

ΕΚ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΤΗ 16^η ΜΑΙΟΥ 1826

Με πέντε κρότους κανονιών εδέχθημεν σήμερον εις την πόλη μας τους καρτερόψυχους ήρωες της αθανάτου φρουράς του Μεσολογγίου, οι οποίοι, αφ΄ ου εις διάστημα ενός ολόκληρου έτους αντεπολέμησαν με ανέκφραστον τόλμην τα Βορρά και Νότου και των εσχάτων της Ασίας και φονεύσαντες υπέρ τας τριάκοντα χιλιάδας, αφ’ ου υπέφεραν με ανήκουστον καρτερία τόσα δεινά, πείναν, δίψαν, γύμνωνσιν, αγρύπνίαν, πληγάς, ασθενείας, και αδειάλειπτον πόλεμον, διέρρηξαν γενναίως όλα τα συγκροτούντα φραγμόν αδιάβατον βαρβαρικά στρατόπεδα, και διεσώθηκαν αβλαβείς.

Όλοι οι κάτοικοι περιέμενον έξω των τειχών ανυπομόνως, δια να ιδώσιν εκείνα τα υπερφυή όντα, τα οποία όχι μόνον επιχέουσι λαμπρότητα και δόξαν αθάνατον εις την Ελλάδα, αλλ΄ εξαιρούσι θαυμασίως και την φύση της ανθρωπότητος. Το κατεσκληκός  και υπαγριαινόμενον πρόσωπον, η αυχμηρότης της κόμης, τα φουσκωμένα και υπέρυθρα όμματα, και τα κατάμαυρα καθ διαρρέοντα αίματατοβαφή ενδύματα των ήσαν προφανέστατα δείγματα των ηρωικών αγώνων, και των αφόρητων κακοπαθειών , όσα εις την μακρά πολιορκίαν υπέφερον. Τους ενηγκαλίσθημεν με δάκρυα γλυκυθυμίας, και εντρυφώμεν ήδη δακρυρροούντες εις την πίκρα και τρυφεράν διήγησιν των εξαισίων ανδραγαθιών, και της τραγικωτάτης, αλλά λαμπροτάτης εξόδου των.

Ζητείς φίλε μου, λεπτομερή περιγραφήν των εν ταις εσχάταις ημέραις συμβάντων εις εκείνη την εστίαν των ηρώων, το πολυπαθές Μεσολόγγιον. Αλλά διά τοιαύτην παράστασιν ούτε η γλώσσα έχει λέξεις, ούτε η φύσις χρώματα. Είναι το πρώτον θέαμα αφ’ όσα είδεν η οικουμένη μέχρΙ της σήμερον, και η ιστορία των απ΄ αρχής του κόσμου εθνων δεν έχει να παραστήση όμοιον τούτου περιβόητον μεγαλούργημα…

ΓΕΝΙΚΗ ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ, ΑΡ. ΦΥΛ. 83, 14 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1826

ΥΠΗΡΧΕ ΕΝΑ ΜΙΚΡΟ ΤΕΙΧΟΣ ΜΕ ΕΠΑΛΞΕΙΣ

 

"Υπήρχε ένα μικρό τείχος με επάλξεις, ανίσχυρο ν' αντιμετωπίσει τη δράση και του πιο ελαφρού πυροβολικού. ; Έσκαβαν τάφρο που θα κατακλυζόταν από τα νερά της θάλασσας, ώστε η πόλη να αποχωρίζεται από τη στεριά. Οι εργασίες όμως ακολούθησαν κακή κατεύθυνση. Για να μη θυσιάσουν δύο μικρές εκκλησίες, που οπωσδήποτε θα γκρεμίζονταν, οι ΄ Έλληνες έδωσαν μεγαλύτερη ανάπτυξη στο τείχος από εκείνη που χρειαζόταν. Έτσι, αυτή η εκδήλωση ευσέβειας δυσκόλεψε τα αμυντικά έργα...»

Louis-Maxime Raybaud (Γάλλος φιλέλληνας, επισκέφθηκε το Μεσολόγγι τον Ιούλιο του 1821)

 

Οί Μεσολογγίται αδικούμενοι

‘’...Ουδένα λανθάνει ότι κατά την κατάβασίν του ο Ομέρ πασάς δεν απήντησε παρά 350 κατά πρώτον Μεσολογγίτας εντός της ηρωικής πόλεως των, προφυλαττομένους όπισθεν του τείχους εκείνου, το οποίον αϊ χείρες των γυναικών και θυγατέρων των προετοίμασαν εκ της ύλης των πατρώων οικιών. Οστις ενθυμείται τας παρθένους του Μεσολογγίου, τας φέρουσας περί το εσπέρας εις το παράλιον τους Λίθους των ερειπωμένων οικιών δια να μετακομισθώσι την επιούσαν με τα πλοιάρια εις τον χάνδακα προς κατασκευήν του τοίχους και όστις ενθυμείται την ενθουσιώδη εκείνην των Μεσολογγιτών απόφασιν,εκείνος δύναται να εκτίμηση την προς τους Μεσολογγίτας οφειλομένην ευγνωμοσύνην...‘’.

‘’ Οί Μεσολογγίται αδικούμενοι ‘’, Εφημ.  Αθηνα 28 Αυγούστου 1843